Kadın Hekimlerin Çocuk İstismarı ve İhmali Hakkındaki Bilgi Düzeyi ve Bunu Etkileyen Faktörler

Saliha Kılıç Çüçen, Emine Zeynep Tuzcular Vural, Memet Taşkın Egici, Işık Gönenç

Anahtar Kelimeler: Kadın hekim, Çocuk istismarı, Çocuk ihmali, Bilgi düzeyi, Etkileyen faktörler.

Amaç:
Çocuk istismarı ve ihmali (Çİİ); günümüzde, çok yaygın karşılaşılan, tıbbi, hukuki, sosyal yönleri olan, çocukların fiziksel ve psikososyal gelişimini olumsuz etkileyen, aile ve toplum açısından ciddi sonuçlar doğuran önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışma, Çİİ’nin tanınması, bildirilmesi ve önlenmesinde önemli bir konumda bulunan kadın hekimlerin konu hakkındaki görüşlerini, bilgi düzeylerini ve yaklaşımlarını değerlendirmek, bunları etkileyen sosyodemografik faktörleri belirlemek ve bu konudaki farkındalıklarının artırılmasına yardımcı olmak amacıyla yapılmıştır.

Gereç ve Yöntem:
Araştırma, internette 22.000’den fazla üyesi bulunan Kadın Hekimler Eğitime Destek Vakfı (KAHEV) Grubu üyesi 381 kadın hekim ile 01.03.2020-01.04.2020 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. İki bölümlük anket formu uygulanmıştır. İlk bölüm 29 soruluk Sosyodemografik Bilgi Formu, ikinci bölümse 67 sorudan oluşan Çocuk İstismarı ve İhmalinin Belirti ve Risklerinin Tanılanmasına Yönelik Ölçek Formundan (ÇİİBRTYÖ) oluşmaktadır. Ölçek Aynur Uysal tarafından 1998 yılında geliştirilmiştir. İstatistiksel analizlerde IBM SPSS Statistics 22 programı kullanılmıştır.

Bulgular:
Çalışmaya katılan 381 kadın hekimin 92’si çocukken istismar veya ihmale maruz kalmıştır, 78’inin ailesinde istismar/ihmal öyküsü bulunmaktadır. Çocuk istismarına yönelik eğitim alan 202 hekimin 66’sı verilen eğitimin yeterli olduğunu belirtmiştir. Meslek yaşamında istismar/ihmal vakası ile karşılaşan 264 hekimin en zorlandıkları konu ilgili kurumlara rapor etme, ikincisi öykü almadır. Katılımcıların 208’i Çİİ konusundaki yasal sorumluluğu hakkında bilgi sahibi değildir. Çalışmaya katılan hekimlerin 113’ü çalıştıkları kurumda Çİİ’ye yönelik prosedürün olduğunu belirtmiştir. Çalışmamıza katılan hekimlerin ÇİİBRTYÖ puan ortalaması 4,13±0,3 olarak hesaplanmış ve yeterli olduğu görülmüştür. Genel ölçek ve alt ölçek puanları değerlendirildiğinde yaş grupları, görev süreleri, istismar ve ihmal ile ilgili eğitim alma durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05).

Sonuç:
Kadın hekimlerin çocuk istismarı ve ihmalini tanıma ve farkındalık düzeyleri, çalışmamızın bulgularına göre yeterli bulunmuştur. Bununla beraber hekimler istismar veya ihmal vakası ile karşılaştığında süreci yönetmekte zorlanmakta, özellikle yasal prosedür konusunda kendilerini yetersiz hissetmektedir. Hekimlerin Çİİ konusundaki bilgi düzeylerini yükseltmeye yönelik, sistematik ve sürekli eğitim programları planlanmalı, bütün sağlık kuruluşlarında Çİİ ile karşılaşma durumunda uygulanacak bir prosedür düzenlenmelidir.