Aile Hekimlerinin Sağlam Çocuk İzlemleri Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Büşra Karabekiroğlu, Celal Kuş, Raziye Şule Gümüştakım

Anahtar Kelimeler: Sağlam çocuk izlemi; çocuk sağlığı; aile hekimliği; koruyucu hizmetler

Amaç:
Birinci basamak koruyucu sağlık hizmetlerinin en önemli parçalarından birisi olan sağlam çocuk izlemleri konusunda aile hekimlerinin bilgi ve tutumlarını değerlendirmek amacıyla bu çalışma planlanmıştır.

Gereç ve Yöntem:
Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmanın evrenini, Türkiye’deki aile hekimleri oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü %50 sıklık baz alınarak hesaplandığında; %5 hata payı ve %95 güven aralığı ile 380 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya 402 aile hekimi katılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen aile hekimlerinin sağlam çocuk izlemleri hakkındaki bilgilerini ve tutumlarını değerlendirmeyi amaçlayan 65 soruluk anket, gönüllü hekimlere yüz yüze ya da internet aracılığıyla uygulanmıştır. Verilerin analizi SPSS 21.0 paket programıyla yapılmıştır.

Bulgular:
Çalışmamıza %42,0’ı erkek, %58,0’ı kadın olmak üzere 402 aile hekimi katılmıştır. Hekimlerin yaş ortalaması 34,75±9,5’tir. Katılımcıların %75,4’ü evli, %24,6’sı bekar olup, %43,0’ı çocuk sahibi değildir. Katılımcıların %46,5’i aile hekimi, %35,3’ü aile hekimliği araştırma görevlisi ve %18,2’si aile hekimliği uzmanıdır. Hekimlerin meslekteki hizmet süresi ortalama 9,90±9,56 yıldır. Çalışmanın bilgi düzeyi bölümünde hekimlerin sağlam çocuk izlemleri konusundaki bilgi puanları 2 ve 64 arasında değişmekte olup ortalama puan 28,09±12,75’tir. Cinsiyet, çalışılan kurum, izlemlere ayrılan süre, sağlam çocuk izlemleri konusunda eğitim alma durumu, sağlam çocuk izlemleri yaparken bir algoritma/rehberden yararlanma durumları ile bilgi düzeyleri arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır. Çalışmanın tutum sorularına ait bölümünde, tutum puanı 20 ve 59 arasında değişmekte olup ortalama puan 46,96±4,40’dır. Çalışmamızın tutum sorularına ait anketin cronbach alfa değeri 0,663 olarak bulunmuştur.

Sonuç:
Aile hekimlerinin sağlam çocuk izlemleri konusundaki bilgi düzeyleri hala istenilen seviyelerde değildir ancak bu konudaki tutumlarının olumlu olması umut vericidir. Bununla beraber hekimler sağlam çocuk izlemlerinin negatif performans ile değerlendirilmesini faydalı bulmamakta ve iş yükünü artırdığını düşünmektedir. Hekimlerin aile hekimi, aile hekimliği araştırma görevlisi, aile hekimliği uzmanı olma durumları ile bilgi düzeyleri ve tutumları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sağlam çocuk izlemlerinden her çocuğun eksiksiz bir şekilde yararlanabilmesi için hekimleri teşvik edici politikalar geliştirilmeli, hekimlerin standardize edilmiş rehberler ve eğitimler eşliğinde bilgi eksikliklerini kapatması sağlanmalıdır.